Helemaal zen zoals een zeespons:
dit is Forest of the Weird van Joren Vandebroucke!
Joren Vandenbroucke is regisseur, animator en VR-artiest. Gedreven door een liefde voor verhalen, beeld en – zijn woorden – “plain chaos”, beweegt hij zich tussen animatiefilm, virtual reality en performance. Zijn werk gaat van een West-Vlaamse VR-kroeg tot een diepzeerobot op zoek naar huis, en van pratende kamerplanten tot een VR-opera in een serre.
Nu schept hij Forest of the Weird. Een project dat begint bij… zeesponzen.
Van papier naar VR (en terug)
Joren studeerde animatiefilm aan het KASK. Daarna trok hij op Erasmus naar Zwitserland, waar hij voor het eerst intensief met VR in aanraking kwam. “Eerst was ik sceptisch”, vertelt hij. “Ik werkte graag analoog, met potlood en papier. Maar toen ik VR ontdekte, merkte ik hoeveel vrijheid daarin zit. Er zijn nog geen vaste regels, alles is nog heel experimenteel. In mijn werk probeer ik die twee media dus te combineren: tekeningen op papier, maar dan in een driedimensionale omgeving.”
“Veel mensen denken bij VR nog altijd aan videogames”, zegt Joren. “Ik wil laten zien dat het ook een artistiek medium is. Met verhalen, experiment, documentaire, … alles door elkaar.”
Van een verloren robot naar een oceaan vol verbeelding
De kiem voor Forest of the Weird ligt bij een ouder project: Patania. Een kortfilm over een robot die diep in de oceaan mangaanknollen ontgint. “Dat is gebaseerd op een echt verhaal,” zegt Joren. “Een robot van een groot bedrijf werd vier dagen na de lancering… gewoon kwijtgespeeld. Dat vond ik zo’n absurd en tragisch gegeven.”
In zijn versie wordt het een droog, bijna poëtisch verhaal: een robot die rondrijdt en vreemde zeewezens tegenkomt. Want: we kennen amper wat daar leeft: “In de oceaan kennen we zo’n 90% van het leven niet. Dus ik kan eigenlijk alles verzinnen.”
Forest of the Weird: een bos van sponzen
De titel komt van een video waarin wetenschappers een veld van zeesponzen ontdekken. “Eén van hen zei: wow, it’s like a forest of the weird. Dat bleef hangen.”
In de nieuwe voorstelling worden bezoekers zelf deel van dat ‘bos’. “Ik wil een participatieve VR-performance maken,” zegt Joren. “Een soort begeleide meditatie. Mensen krijgen een yogamat en een VR-bril. En dan worden ze… een zeespons. Ze starten als larve, kiezen een plek op de oceaanbodem en groeien daar. Ik begeleid hen, live of via een opname, door die ervaring.”
Waarom een zeespons? “Zeesponzen zijn de oudste en meest eenvoudige dieren” zegt Joren. “Ze hebben geen zenuwstelsel, maar alle cellen communiceren met elkaar. Er is een soort basaal bewustzijn. Tegelijk komt ongeveer 70% van ons DNA overeen met dat van een zeespons. Ze groeien, filteren water, reageren op prikkels… Het is een heel directe manier van bestaan. Dat lijkt me heel mindful, eigenlijk. (lacht)”
Van meditatie naar een wake-up call
De ervaring blijft niet alleen zacht en contemplatief. “Op het einde komt er een robot op de zeebodem,” zegt Joren. “Dan bots je plots op de mens. Op diepzeemijnbouw. Op een ecosysteem dat eigenlijk nog volledig onaangetast is.”
De voorstelling is dus ook een wake-up call. Een introductie tot een wereld die we nauwelijks kennen, maar wel dreigen te vernietigen.
Een oceaan vol zelfgemaakte wezens
Naast de VR-performance bouwt Joren aan een groter geheel. “Ik zie het als een koepelproject,” zegt hij. “Met workshops, een database en de voorstelling zelf.”
In die workshops gaan deelnemers zelf zeewezens bedenken: met klei en tekeningen. “Die scannen we in 3D en steken we in een databank. Ik heb even berekend, aangezien we 90% van de zeewezens niet kennen, hebben we zo’n 1.360.000 wezens nodig in de database om die te representeren.”
Die creaties komen ook terug in de VR-ervaring. “Je ziet de wezens die mensen zelf gemaakt hebben. Ik animeer ze een beetje. Misschien laat ik mensen hun bewegingen ook uitvoeren. Of geluiden maken. Ik ben nog aan het zoeken hoe ver ik daarin ga.”
VR als verbinding
Wat Joren zo aantrekt in VR, is niet alleen de technologie: “Bij mijn eerdere projecten merkte ik dat mensen hun bril afzetten en meteen beginnen vertellen,” zegt hij. “Die gesprekken, die reacties… dat is even belangrijk als de ervaring zelf. Ik voel mij een beetje zoals een sjamaan die aardse lichamen door een VR-ervaring leidt. (lacht)”
Die directe interactie maakt VR voor hem dichter bij theater dan bij film: “Je brengt mensen in een ruimte, in een sfeer, in een moment. Dat is live. Dat is gedeeld.”
Joren blijft zoeken, testen en bouwen. “Het mag iets collectiefs worden,” zegt hij. Een bos van vreemde wezens, opgebouwd door veel handen. En misschien ook een andere manier om naar onze plek in die oceaan te kijken.
Samenwerkingen liggen open: van yogacentra tot onderzoeksinstellingen.
Herken jij jezelf of jouw organisatie en ga je graag met Joren in zee? Stuur hem een mailtje!