Theatermaker Jitse Huysmans op residentie in AZ Oostende: “Op de palliatieve afdeling valt alles weg en ga je heel snel in de diepte”
Met De Grote Post verwelkomen we jaarlijks heel wat makers voor een residentie. Maar ze gaan niet alleen aan de slag in ons cultuurhuis: ook in het AZ Oostende komt er een resident langs. Theatermaker Jitse Huysmans loopt een aantal weken mee op verschillende diensten en sprokkelt de verhalen die ze onderweg tegenkomt: “Ik voel dat ik iets kan betekenen in het leven van mensen.”
Jitse Huysmans zit in Collectief Elan(d) samen met Katrijn De Cooman. In 2017 speelde hun eerste voorstelling In Between Spaces op Theater Aan Zee. “Daar is de band met Oostende ontstaan”, vertelt Jitse. “Centraal in onze zoektocht met het collectief staat de vraag hoe we het publiek een ervaring kunnen bieden. We hebben voorstellingen gemaakt die interactief zijn, maar daar voel ik zelf wat weerstand bij, dus we zochten een manier hoe we dat op een ongedwongen manier kunnen doen. Dus dan werken we bijvoorbeeld bij onze voorstelling Loving is Allowed met koptelefoons, waarbij je dan keuzes kon maken. Ondertussen zijn we meer een platform geworden waarbij we ook ons individueel werk kunnen uitbouwen.”
Dat individuele werk van Jitse is het Winkeltje, een theatrale installatie. Bezoekers brengen iets mee: een herinnering, gedachte, vraag, spijt of verlangen en krijgen iets terug: een verhaal, een klein ritueel, een object, een audiofragment of een ander gebaar op maat.
Voor het Winkeltje is Jitse nu op residentie in AZ Oostende. “In het ziekenhuis ben ik nu de verhalen aan het verzamelen.” Ze draait als vrijwilliger mee op verschillende diensten, onder andere op de palliatieve afdeling. “Daar heb ik al veel heftige, ontroerende, intense momenten mee mogen beleven. Ik ben er helemaal ingetuimeld en zo warm onthaald door de vrijwilligers, echt ongelofelijk. Ik ben ook al meegegaan met het centraal patiëntenvervoer, heb meegelopen op de spoedafdeling en ben pannenkoeken gaan bakken op de palliatieve dienst.”
Er zijn verhalen die echt aan de ribben blijven kleven: “Zo kwam ik bij een moeder van wie de dochter aan het sterven was. Ik heb heel lang met haar gepraat. Mensen staan er heel open voor om hun verhaal aan mij te vertellen. Het is ook een heel speciale dienst; het gaat over leven en dood, zo ga je heel snel in de diepte omdat alles wegvalt. Hoe ik het verhaal van die vrouw ga vormgeven, ben ik nu aan het onderzoeken. Ik wil me nog laten verrassen door het proces. Eenzaamheid is iets dat nu al vaak naar boven komt in de verhalen; volgens mij een van de uitdagingen van deze tijd.”
“Kunst en zorg, op een speelse manier, staan centraal in mijn werk. Je voelt dat de mensen er ook echt voor openstaan. Zowel de vrijwilligers als het personeel, zijn heel enthousiast en kijken al uit naar het resultaat.”
De residentie van Jitse loopt nog tot eind december. Ze zal nog meelopen op verschillende diensten: “Ik ga nog mee met de dienst zingeving en ga langs bij oncologie en pediatrie. Onlangs zei mijn vader me: ‘Van leven ga je dood.’ En hou wij daar dan mee omgaan, houdt me bezig. Die zin is heel hard blijven hangen en door hier nu op de palliatieve afdeling mee te lopen, is die weer heel sterk naar boven gekomen. Hier krijg ik de ruimte om onderzoek te doen. Dat is heel waardevol. Ik vind het fantastisch dat ik de vrijheid krijg om hier als kunstenaar ingeschakeld te worden. Ik voel dat ik iets kan betekenen in het leven van de mensen die hun verhaal vertellen. Net omdat tijd om te luisteren een kostbaar goed is geworden. En soms begint iets betekenen niet bij het vinden van de juiste woorden, maar bij het maken van de ruimte voor de woorden van een ander.”
Jitse hoopt dat de installatie uiteindelijk een betekenisvol moment biedt aan de bezoekers. “Een moment van stilstaan, iets hoopgevends. We zitten soms zo diep in onze eigen bubbel dat het moeilijk is om daar ruimte voor te maken. Het is de bedoeling dat het Winkeltje rondreist, maar ook altijd terugkeert naar de plek gaat waar ik de verhalen verzameld heb. In de inkomhal van het ziekenhuis, bijvoorbeeld. Een kleine, onverwachte ontmoeting dat iets in beweging zet”, besluit ze.